Czy trzeba więcej odwagi, aby żyć czy aby umrzeć?

Wielu z nas mówi dziś: "Gdyby takie nieszczęście zdarzyło się mnie, pragnąłbym, aby moi bliscy mieli dość odwagi, żeby mnie zlikwidować." Ładne zdanie, kiedy się je wygłasza. Czy można mówić o znalezieniu wśród bliskich ludzi odważnych dziesięć lub dwadzieścia lat wcześniej, kiedy wszystko wydaje się proste, całkiem proste? Wyrostek mówi o samobójstwie, kiedy będzie stary, to jest w trzydziestym roku życia. Rzadko spełnia swoje zamierzenia i kończy się na przyzwyczajeniu się do upływu czasu, do zmniejszania się wydolności umysłowej, przyzwy­czajeń, do porażek, cierpień i do idei bycia zawsze na "wyso­kości zadania". Bez wątpienia dzisiaj myśl, że mógłby jutro przypominać te­go bełkocącego starca, błądzącego bez wypoczynku po koryta­rzach domu opieki pośród dziesiątków mu podobnych, jest nie do zniesienia. Ale on, co on myśli obecnie? Może odnajduje przyjemność w widoku światła każdego ranka, dotyku rąk kobiety, która go ubiera i myje, w smaku słodyczy i czekolady? To zawsze lep­sze niż nic. Ten człowiek może dziesięć lat temu błagał w obec­ności opiekunki społecznej, miłej i uważnej: "Ach, moje dzie- ci, jeśli mnie kochacie, w dniu, kiedy stracę możność godnej egzystencji - zabijcie mnie..." Ale tutaj, przed nim, jakie mamy prawo do takiej postawy? W imię dawnych uczuć? Można zmienić zdanie, życie zmusza nas do rewizji dawnych obietnic. Uderzająca jest odwaga tych chorych, którzy nagle znaleźli się w niezwykle ciężkiej sytuacji i mimo to zachowali ciekawość świata i przeżywania przygody, słabych, a mimo to marzących o zdobywaniu szczytów i mar­szu wąską ścieżką wśród gór w oczekiwaniu na niespodzianki, jakie życie może jeszcze ofiarować. Czy te patetyczne deklara­cje nie są po prostu "pobożnymi życzeniami", aby uspokoić niepokój?